Di tích lịch sử Văn hoá cách mạng

Từ Cần Thơ trên đường Quốc lộ I xuống Sóc Trăng, khoảng 15km đến ngã ba Cái Tắc rẽ theo Quốc lộ 61 đến ngã ba Vĩnh Tường rẽ trái đến thị trấn Long Mỹ, tiếp theo đường lộ hoặc đường thủy đều đến di tích. Di tích nằm ở địa phận ấp I, xã Vĩnh Viễn, huyện Long Mỹ, tỉnh Cần Thơ (cũ), ngay ngã tư của 2 con kinh: kinh 10 và kinh 13.


Từ trung tâm thị trấn Long Mỹ theo đường liên xã qua Thuận Hưng, Xà Phiên sẽ đến xã Lương Tâm là nơi di tích đền thờ Bác Hồ. Di tích được xây dựng trên vùng đất phía Bắc nơi ngã tư của hai con kinh Long Mỹ II và Năm Căn giao nhau; cách thị trấn Long Mỹ 21 km; cách TP Cần Thơ 78 km về phía Tây Nam.


Từ thành phố Cần Thơ theo Quốc lộ 1 đi Sóc Trăng khoảng 15 km đến ngã ba Cái Tắc, rẽ phải theo Quốc lộ 61 chừng 45 km đến thị xã Vị Thanh, điểm khởi đầu của khu trù mật và đi tiếp 7 km về hướng Rạch Giá (tỉnh Kiên Giang) đến xã Hỏa Lựu, điểm cuối của khu trù mật Vị Thanh – Hỏa Lựu nằm ở địa phận thị xã Vị Thanh, tỉnh Cần thơ (nội ô thị xã, xã Hỏa Lựu, xã Vị Tân).


Cuối năm 1952, quân Pháp mở một cuộc hành quân càn quét quy mô lớn, huy động lực lượng đông và được trang bị nhiều phương tiện, vũ khí hiện đại. Mục đích của cuộc càn quét là đánh phá vào vùng giải phóng trên địa bàn Long Mỹ, nhằm chiếm đất, giành dân và đóng đồn bót. Đội hình hành quân của địch chia làm hai hướng. Hướng từ Cần Thơ xuống có 3 tiểu đoàn khinh binh và 18 tàu chiến. Chúng hành quân theo tuyến kinh xáng Xà No. Hướng từ Rạch Giá tiến lên gồm nhiều tàu chiến và bộ binh, đi theo đường sông Cái Lớn đến Gò Quao, ngã ba Nước Trong rồi tiến vào Long Mỹ. Hành quân đến đâu, địch đốt phá nhà cửa, bắn giết trâu bò, cướp lúa gạo, gà vịt, phá hoại mùa màng của nhân dân đến đó.


Hiệp định Genève được ký kết ngày 20/7/1954. Theo thỏa thuận giữa ta và Pháp về kiểm soát đình chiến, bố trí lực lượng chuyển quân tập kết: Một “Ủy ban Liên hiệp đình chiến Nam bộ” được lập ra, có sự thống nhất giữa hai phía, trụ sở đóng tại bên kia cầu Phụng Hiệp, sát bờ sông Ngã Bảy thuộc thị trấn Phụng Hiệp, tỉnh Cần Thơ nay là thị xã Ngã Bảy (Hậu Giang). Ta chọn địa điểm này, vì thuận lợi nằm giữa đường lộ Cần Thơ – Sóc Trăng; đường thủy nối liền với vùng trên Sài Gòn và miệt dưới là Ngã Năm, Chắc Băng (Cà Mau). Nơi tập trung lực lượng cách mạng, tập kết ra Bắc theo đường biển.


Từ bến Ninh Kiều – TP Cần Thơ, xuôi dòng sông Hậu theo hướng ra biển Đông khoảng 20 cây số, vô vàm sông Mái Dầm đi 2 cây số là đến di tích Nam Kỳ khởi nghĩa (1940) ở Phú Hữu. Nếu đi đường bộ từ TP Cần Thơ về phía Nam 25 cây số qua các xã Đông Thạnh, Đông Phước, thị trấn Ngã Sáu sẽ có đường rẽ đến di tích. Di tích trước đây tọa lạc tại làng Phú Hữu, tổng Định An, quận Phụng Hiệp, nay thuộc ấp Phú Thạnh, xã Phú Hòa, huyện Châu Thành (năm 1982 xã Phú Hữu chia làm 2 xã: Phú Hữu, Phú Hòa).


Khu di tích Chiến thắng Tầm Vu ở gần cầu Tầm Vu, thuộc xã Thạnh Xuân, huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang, Việt Nam; cách thành phố Cần Thơ khoảng 17 km về hướng Tây Nam theo Quốc lộ 61.


Trong kháng chiến chống Mỹ xâm lược, TP Cần Thơ là trung tâm đầu não của vùng IV chiến thuật của Mỹ ngụy, tòa lãnh sự Hoa Kỳ, cơ quan tình báo CIA, đủ các loại binh chủng, hậu cứ kho tàng, sân bay, cảng quân sự v.v...là nơi xuất phát quân đánh phá các tỉnh miền Tây Nam bộ. Địch chọn Cần Thơ là trọng điểm bình định đánh phá ác liệt, nhất là sau tổng tấn công 1968, vào những năm 1969 - 1970 - 1971 chúng huy động một lực lượng lớn quân chủ lực, bảo an, dân vệ và các loại máy bay, xe tăng, đại bác... dội bom, pháo bầy, B52 rải thảm; chất độc hóa học, phát quang vùng nông thôn giải phóng của ta, đi đôi chiêu dụ hàng, hòng tách dân ra khỏi Đảng ''tát nước bắt cá“, nhằm tiêu diệt Đảng và cách mạng.


Đến 9/2007 Hậu Giang có 9 di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia: Khu di tích tỉnh ủy Hậu Giang (xã Phú Hữu), Di tích Nam kỳ khởi nghĩa (xã Phú Hữu A, huyện Châu Thành), trụ sở Liên hiệp đình chiến Nam bộ, Khu căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ (xã Phương BÌnh, huyện Phụng Hiệp), Di tích chiến thắng Tầm Vu (xã Thạnh Xuân, huyện Châu Thành A), Đền thờ Bác Hồ (xã Lương Tâm), Di tích chiến thắng 75 Tiểu đoàn ngụy (xã Vĩnh Viễn, huyện Long Mỹ). Ngoài ra còn có “Khu trù mật Vị Thanh - Hỏa Lựu, Di tích tội ác Mỹ - Diệm tàn sát đồng bào” và Di tích lịch sử “Địa điểm Chiến thắng Vàm Cái Sình” ở phường 7 (thị xã Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang).